Trumf

overcombIk was nog maar net naar beneden gesukkeld, half wakker en mij ook van geen aanslag op de mensheid bewust, toen mijn vrouw mij er ernstig op attendeerde: “Kun je dat geloven: Trump heeft gewonnen!”  Ik vreesde natuurlijk het allerergste (fatalistisch als ik ben), maar het viel echt reuze mee: er was zelfs nog koffie.

De kinderen waren ook bezorgd: “Papa, Trump heeft gewonnen!” en ik zei zoiets van “Remco, wij wonen nog altijd in België en dat is Amerika. De mensen in Amerika hebben gestemd en Trump heeft gewonnen, maar er is nog nooit een president geweest die Amerika helemaal heeft kunnen veranderen.”

Gisteren belde ik met m’n moeder om een bezoekje te regelen en ze zei: “Ja, goed dat ge belt, ik was nog maar zjuust terug van winkel, want we waren zo laat opgestaan. Ik kon weer ni slapen, naar de verkiezingen in Amerika gekeken, hebt ge dat gezien van dieje… euh… Trumf? Ik ben onze pa nog gaan oproepen want die sliep al…”

Neen, ik had het niet gezien. Ik lees geen kranten en kijk geen nieuws meer, maar het is duidelijk dat zelfs zo er geen ontsnappen aan is. Het is ook niet correct: ik lees en kijk wel, maar enkel in meta-modus: niet om te kijken wat er gebeurd is, maar om te zien hoe er bericht wordt.  Vooral dat vond ik net zo angstaanjagend: de absolute éénstemmigheid in de afkeuring van een presidentskandidaat zowel in Europa en US, bij democraten en zelfs bij veel republikeinen, ter linker en ter rechter zijde, door oud en jong, in mainstream – en sociale media…

In het postmoderne discours maakt de connotatie niets meer uit: of je iemand ophemelt of uitscheldt maakt niet zoveel meer uit.  Het is minder belangrijk wat er over je gezegd en geschreven wordt dan hoeveel er over je wordt bericht.

De beste beschrijving lijkt mij: This presidential election had ‘Trump’ written all over it — no wonder that this was the name that came out of the ballot box.

De spelling van ‘bieb’

In het huidige spellingsonderwijs bestaat een categorie van woorden die vroeger niet bestond: de banaanwoorden. Hierover wordt de kinderen aangeleerd: opgelet deze woorden spreken we uit met een korte klank, maar spellen we met een open lettergreep.

Natuurlijk is het zo dat vooral in Brabant en Antwerpen men over bannaan, aggent en bibbliotheek spreekt, maar dat is niet de algemene uitspraaknorm, zelfs niet voor alle Vlaamse regio’s. In de plaats van de kinderen de correcte uitspraak te leren ‘baanaan’, ‘aagent’ en ‘bieblieotheek’, krijgen ze een extra spellingsregel te verwerken. Ik heb hierover eerder dit stukje geschreven.

Hieronder nog een berichtje van de bierkaai…

Geachte heer

U schreef het volgende bericht :

Je naam: JB

Je boodschap:

Beste,

Ik ben echt niet zo’n mierenneuker waar het spelling betreft, maar in sommige gevallen geldt er geen genade, zeker als het instanties zijn die een voorbeeldfunctie te vervullen hebben.

Het woord ‘bibliotheek’ heeft vooraan en open lettergreep en je zegt dan ook ‘bieblieoteek’. De verkorte vorm is dan ook ‘bieb’ en op die manier buy celexa 40 mg geschreven in alle naslagwerken te vinden.

Door jullie logo schrijft heel Vlaanderen dit woord zeker verkeerd. Een gemiste kans!

 Johan

 

Ik stuur uw opmerking door naar de organisatie die de promotie organiseert voor de openbare bibliotheken.

Met vriendelijke groeten

Theo G

Ondersteuning lokale bibliotheken

Local Libraries Support

Bibnet vzw

www.bibnet.be

Priemstraat 51

B-1000 Brussel

————-

Beste

Bedankt voor uw mail.

De keuze voor de Bib is zeer bewust gebeurd. Van Dale bevestigt dat bib Belgisch is, en dat is ook wat de Vlaamse openbare bibliotheken zijn.

Het Groene Boekje – zoals u als talenliefhebber wel weet: normen- en waardenloos, anders dan Van Dale – verwijst van bib naar bieb en omgekeerd.

Sinds de lancering is het Bib-logo zeer goed ingeburgerd geraakt.

Wij worden dagelijks overtuigd van de meerwaarde van dit sterke ordering valtrex online cheap generic merkbeeld en zien geen argumenten om te wijzigen.

Met vriendelijke groeten

Maja C
Coördinator team Publiekswerking

LOCUS vzw

Priemstraat 51 ~ B-1000 Brussel
T: 02/213.10.49 ~ F: 02/213.10.39
E: majacxxxx@locusnet.be ~ W: www.locusnet.be

Hypnerotomachia Poliphili als 15e-eeuws sponsoringstraktaat

Er zijn mogelijk vele betekenislagen te ontwaren in de Hypneromachia Poliphili, indien je een idee wilt hoe dat er zou kunnen uitzien, bekijk dan hoe Dante zelf de verschillende structuurlagen van de Divina Commedia uitlegt in een brief aan Cangrande (1). Zelfs Dante zegt duidelijk dat er enerzijds het letterlijke of historische (voor hem zijn dit synoniemen) niveau is en anderzijds het niet-letterlijke (allegorisch is de brede zin: ‘iets anders zeggend’) niveau. Dit allegorische niveau kan zelf allegorisch, moreel of anagogisch van aard zijn.

Het is prachtig om het van een meester zoals Dante zelf te horen: het eerste niveau van lezen is het letterlijke niveau, het historische niveau. Er zijn toch een aantal zaken die opvallend zijn aan de historische context van de originele editie van de Hypnerotomachia, namelijk Venetië 1499.

Venetië, 1499

Venetië was sinds de instorting van het West-Romeinse rijk (in 410 n. Ch. neemt Alarik Rome in) een toevluchtsoord voor rijke handelslieden die bescherming zochten van de invallen van de Hunnen, Visigoten en andere stammen. Het is werkelijk in een moeras op als paaldorp begonnen, omdat men daar de meeste bescherming van de barbaren had, schepen was enige omvang liepen gewoon vast in het moeras. Venetië, omdat het geen eigen grondstoffen bezit, is aangewezen op handel en scheepvaart en ontwikkeld dan ook snel een geprivilegieerde handelspositie met het nieuwe centrum van de middellandse zee: Byzantium aka Constantinopel aka Istanbul. (2)

In 1082 wordt het eerste moderne handelsverdrag getekend tussen Venetië en Constantinopel en het zal de basis vormen voor een eeuwenlange verbintenis tussen de twee steden. Toch is het niet al rozengeur en maneschijn, zo blijkt. Wanneer de 4e kruistocht via Venetië komt, slagen de Venetianen erin het doel van de kruistocht die religieus was, om te buigen naar een aanval op Constantinopel, die uiteindelijk lukt en de Venetianen gedurende een halve eeuw controle geeft over grote delen van de stad. In 1261 neemt de Byzantijnse keizer terug bezit van de stad, die vervolgens verkiest met Genua handel te voeren.

Het handelsverdrag en de Venetiaanse vestigingen in Byzantium blijven natuurlijk een feit en deze stad was waarlijk het centrum van de beschaving in de loop van de hoge en late middeleeuwen. Het Ottomaanse rijk was zich al sinds de 11e eeuw aan het consolideren, geholpen natuurlijk door de verminderde van Constantinopel na de plunderingen. Vanaf de 14e eeuw trokken de Turken Griekenland binnen en de meeste geleerden (en hun kennis in manuscripten) zochten veiliger oorden op in Constantinopel en deze stad wordt de locatie bij uitstek waar tegen het einde van de middeleeuwen de herbronning aan de klassieke teksten kan beginnen. Het wordt gedurende 200 jaar een plaats waar het beste van de Egyptische, Griekse, Romeinse, Joodse en Ottomaanse cultuur samenkomen. Het is deze mengelmoes van culturele kruisbestuivingen die doorheen de Poliphile waait, maar er is ook de rouw, om het verlies. Van wat waar en hoe?

De val van Constantinopel, 1453

Niemand van de lezers uit 1499 zou dit boek kunnen lezen zonder terug te denken aan 1453: Constantinopel valt, wordt ingenomen door de Turken en de hele stad, voorheen een architecturaal wonder, komt in verval. Hier een tekening uit 1600, de renbaan, met losse zuilen en obelisken in het midden.

constantinople_hippodrome De uitgever van de Hypnerotomachia, Aldo Manuzzi, begint zijn carrière in 1590 met enkel niet-klassieke Griekse uitgaves, maar begint vanaf 1495 met zijn uitgaves van Aristoteles. Dan volgen Aristophanes, Thucydides, Sophocles, Xenophon, Herodotus en Demostenes. Manuzi publiceert niet omdat hij de teksten leuk vind, maar omdat ze op het punt staan verloren te gaan. Dat maakt zijn onderneming niet minder commercieel, groffer geformuleerd zou je kunnen zeggen dat hij de juweeltjes uit de Byzantijnse bibliotheek steelt en ze voor de zwijnen gooit voor wat schamele parels.

De Venetiaans-Ottomaanse oorlog

Alle uitgaven van Manuzio trachten ofwel het klassieke buy celexa 10mg erfgoed te bewaren, ofwel een ontluikend Italiaans nationalisme (met Dante en …) en de Hypnerotomachia tracht een scharniertekst te zijn. Ik ga hier met opzet voorbij aan de illustere figuur van Francesco Colonna, die de auteur zou zijn volgens het acrostichon in de hoofdstuktitels. Voor mij is hij deel van de fictie, hoewel misschien gebaseert op een bekend stadsfiguur. De uitgeverij en plaats van uitgave is een veel stabieler, doch breder uitgangsbasis om de publicatie te bekijken. Tussen edities van grote Italiaanse dichters en de giganten van de klassieke letterkunde, komt Manuzio plots met dit vreemde boek op de proppen.

Geen enkele tekst van een Latijns of Grieks auteur vertelt het verhaal van de Hypnerotomachia, waarin Poliphilus in een droom (als ware het een tv-journaal) van Treviso in Italië naar een geruïneerd Constantinopel werd geteleporteerd. En er is een reden waarom men dit in 1499 in herinnering wil brengen: de eens zo machtige Ventiaanse vloot krijgt in de zomer 1499 rake klappen van de Turken tijdens de eerse slag bij Lepanto3: het droomvisioen van Poliphilus slaat niet op de historische vernietiging van Constantinopel 50 jaar eerder, maar waarschuwt ook voor een mogelijke vernietiging van de Venetië, wiens macht op dat moment inderdaad al aan het tanen was. Los van alles filosofische wijsheden en esoterische, alchemistische spelletjes in de ontstaansruimte van dit boek heel concreet: het kan zelfs als een politiek manifest of een fondsenwervingscampagne voor de oorlog tegen de Turken gezien worden.

De Venetianen die dit boek ergens in 1499 in de handen kregen (de rijke handelslieden natuurlijk) wisten natuurlijk dat er een oorlog gaande was en waren zich bewust van welke vernietiging een oorlog met zich meebrengt. Oorlog was in die tijd: stad aanvallen, plunderen (troepen betalen) en alles wegsleuren wat niet te zwaar of te heet is – en er was wat te halen op San Marco.

Treviso, 1467

De Hypnerotomachia echoot de vernietiging van Constantinopel in 1453, die op haar beurt de val van Rome 1000 jaar eerder in herinnering brengt, maar projecteert ook in de toekomst, en niet alleen als een waarschuwing. Het gaat hier over het opmerkelijke stukje tekst aan het einde van het boek, waar de droom van Poliphilus een exacte plaats in tijd en ruimte krijgt:

Te Treviso, waar Polifiel in de mooie ketens van de liefde door Polia werd vastgehouden in het jaar duizend vierhonderd zevenenzestig, op de eerste dag van de maand mei. (Kerver 1554:157b – mijn vertaling)

Treviso sloot in 1339 aan bij Venetië na jarenlang de inzet te zijn geweest van oorlogen tussen de plaatselijke koninkrijken. Het werd zo Venetiës eerste nederzetting op het vasteland. Na een korte periode onder Oostenrijks bewind, kwam het terug naar de Venetianen die onmiddellijk de stad begonnen te versterken met omwallingen. Die werden nogmaals uitgebreid en verbeterd in de 15e eeuw door meesterarchitect Fra Giovanni Giacondo (1433-1515), een dominicaner monnik die later tot de franciscanen toetrad en de architect van de versterking rond Treviso was. Opmerkelijker nog, hij had ook contacten aan het Franse hof te Parijs voor de herstelling van de Notre Dame de Paris en ontdekte daar tussen 1496 en 1499 de brieven van Plinius. Hij liet die later via de Venetiaanse ambassadeur aan Aldo Manuzio bezorgde, die ze enige tijd later publiceerde. (4) Hij werd zelfs adviseur van Lodewijk XII, de vader van de Franse renaissancekoning Frans I die een privilige verleende aan Kerver voor het alleenrecht op het verspreiden van de Hypnerotomachia). Dit was voornamelijk omdat Venetië Frankrijk steunde in hun oorlog tegen de koning van Napels. De relatie Constantinopel – Venetië – Parijs is dus geen toevalligheid, maar een bestaande historische connectie. De banden tussen Venetië en het Europese binnenland dateren al van in de tijd van de Byzantijnse ban, na de vierde kruistocht.